KENTİN KATMANLARI VE ARKEOLOJİK KAZILAR
Yapılan arkeolojik kazılar ile kentin kesintisiz 10 katmandan oluştuğu ortaya çıkmıştır. Erken Tunç Çağı ile başlayan katmanlar Roma Dönemi ile son bulmuştur. Bu katmanlarda 50 farklı yapı evresi bulunmuştur. Günümüzde bu katmanlar antik kentte numaralar ile belirtilmektedir. Troya 1 katında dar ve uzun evler bulunmuştur. Bu katmanda 11 yapı evresi bulunmaktadır. Troya 2 (MÖ. 2500-2200), kültür katı olarak da nitelendirilmiştir. Mimari gelişmişlik açısından bir önceki katmanla arasında büyük bir fark vardır. Dar sokakların içinde küçük ama çok odalı evler bulunmaktadır. Bu katta bulunan en ilginç yapı megarondur. Çok odalı ev anlamına gelen megaron, sütun ve avlu bulundurmaktadır. Yunan tapınaklarının temeli niteliğindedir de denilebilir. İlk üç katman evresinde kent, liman kenti olma özelliğini korumuştur. 2. Katman gibi Troya 3,4 ve 5 de yangın ile yok olmuştur.
Troya 5, mimarinin oldukça geliştiği bir katmandır. Evler üçüncü katmanın aksine planlı inşa edilip birkaç odalı ve avluludur. Troya 6 (MÖ. 1800-1300) görkemiyle bilinmektedir. Burada Anadolu’ya özgü mimari izlere rastlanmıştır. İşçilikleriyle öne çıkan surlar kireç taşından yapılmış ve kulelerle desteklenmiştir. Oldukça geniş bir alana yayılmıştır. Bu dönemin deprem ile yıkıldığı düşünülmektedir. Kazılar esnasında çıkarılan mühürde Hititler’in izine rastlanmaktadır. Troya 7 (MÖ. 1300-1100) ise yangın ile kaybolmuştur. Troya 8 (MÖ. 700-85) Persler’in ve Büyük İskender’in dönemidir. Bu katmanda bulunan en önemli yapı Athena Tapınağı’dır. Tapınağın bulunduğu yerde Schliemann tarafından yapılan tahribat sonucu oluşmuş bir çukur bulunmaktadır ve onun ismi ile bilinmektedir. Roma Dönemi Troya 9’da (MÖ 85-MS. 500) ortaya çıkmıştır. Troya’nın önemli ticari bir yer haline gelmesi de yine bu dönemdedir. Kazılarda Roma Dönemine ait tiyatro ve meclis kalıntıları bulunmuştur. Son katman olan Troya 10 da kent bir dönem rahiplik merkezi olmuştur. Daha sonrasında bir süre yerleşim olmamıştır. Yunan-Roma kutsal alanı ve eski kent yerleşmesinde birçok mezar kalıntısına rastlanmıştır. MS. XIV. Yüzyılın sonunda Osmanlı tarafından yapılan fetihler ile kent tamamen terk edilmiştir.