MOR GABRİEL MANASTIRI

 

Mardin’in Midyat ilçesinde, Süryanilerin ana yurdu olarak bilinen Tur Abdin platosunda yer alan manastır, 397 yılında bir Zerdüşt tapınağının üzerine inşa edilmiştir. Günümüzde hayatta kalan en eski Süryani Ortodoks Manastırıdır. UNESCO – Dünya Mirası Geçici Listesi’nde bulunmaktadır.

Süryani Kadim Cemaati’nin ünlü yapıtlarından olan Mor Gabriel Manastırı adını, Turabdin Metropoliti Mor Gabriel’den almıştır. Daha önceki dönemlerde de farklı isimlerle anılmıştır. İlk başlarda Mor Şmuel Manastırı olarak adlandırılmış, daha sonra “Rahiplerin Meskeni” anlamına gelen Deyrulumur adıyla bilinmiştir. Daha sonraki dönemlerde ise Kartmin Manastırı adını almıştır. 

Din adamları yetiştiren manastır, günümüzde de bu görevini sürdürmektedir. Manastırda abide evi, Meryem Ana, Resuller ve Kırkşehit Kiliseleri’nin yanı sıra Theodora Kubbesi ve Mor Şlemun Madedi yer almaktadır. 

1600 yıldan uzun süredir Süryaniler için kutsal bir mekân olan Mor Gabriel Manastırı, asırlar öncesine ait el yazması eserler de bulundurmaktadır. Kültürel anlamda zengin bir manastır konumundadır.

Dua Evi, Manastırda tamamlanan ilk eserdir. Dara Antik Kenti’nin de mimarları olan Teodore ve Theodosius yapının mimarlığını üstlenmiştir. Tavan ve tabanında yer alan mozaikleri ile ünlüdür.

6. yüzyılda inşa edilmiş olan Theodora Kubbesi, ilk olarak vaftizhane olarak planlanmıştır. 

1. yüzyılda yapılmış Meryem Ana Kilisesi adındaki Roma yapısının, 5.-6. yüzyıllarda kiliseye dönüştürüldüğü düşünülmektedir. Mardin civarında az rastlanmakta olan kare plana ve merkezi kubbeye sahiptir.